George Boole

George Boole, 2 Kasım 1815’te İngiltere’nin Lincolnshire şehrindeki Lincoln kasabasında dünyaya geldi. Babası optik malzemeler satan, eğitimi konusunda Boole’u teşvik eden bir esnaftı. Küçük yaşta yabancı dillere ilgi duy  maya başladı. Herhangi bir eğitim almamasına rağmen Latinceyi ileri seviyede öğrenmiştir. Ünlü Latince şiir ve metinleri çevirmiştir.

16 yaşına gelince babasınında işlerinin kötü gitmesiyle ailesine yardım etme kararı alan Boole, Yorkshire West Riding’de bir köy okulunda matematik öğretti. 20 yaşında kendi okulunu açtı ve matematik dersleri vermeye başladı.

Boole, bu sırada cebir çalışmaya başladı. Lincoln Mekanik Enstitüsü’nün matematik dergileri ile ilgilendi. Isaac Newton’nun “İlkeler”ini, Pierre-Simon Laplace’ın “Göksel Mekaniğin İncelemesi”ini ve Joseph-Louis Lagrange’ın “Analitik Mekaniği”ni okudu. Bu arada Cambridge Matematik Dergisi’ne yazılar yazılar gönderiyordu. 1839’da cebirsel metotların diferansiyel denklem çözümlerine ve uygulamasına ilişkin “Analitik Dönüşüm Teorisi” makalesi  Philosophical Transactions of the Royal Society’de yayınlandı, bu çalışmasıyla 1844 yılında  Royal Society’in ilk altın madalyasını kazandı. Cebir konusunda eğitimi olmayan Boole, bu çalışmasında cebir ve calculusun nasıl birleştirilebileceğini konu edinmişti. Bu çalışmasıyla Boole, cebir ve mantığında harmanlanabileceğini gördü.

Mantıksal yöntemle ilgili yeni fikirler geliştirmek ve matematiksel araştırmalarından çıkardığı simgesel akıl yürütmelere güvenerek, 1847’de “Mantığın Matematiksel Analizi” başlıklı bir kitapçık yayımlayarak, mantığın felsefe ile değil, matematikle birleşebileceğini keşfetti. Bu eser, matematikte yeni bir çığır açmış ve Boole haklı bir üne kavuşmuştu. Bu çalışması ile aynı yıl Biçimsel Mantık eseri yayımlanan bir başka İngiliz mantıkçı Augustu De Morgan’ın dikkatini çekmeyi başardı.1849 yılında hiçbir üniversite öğrenimi görmemiş olmasına rağmen, yayınladığı eserlerine bakılarak Cork ilindeki Queen’s College’da matematik profesörlüğüne getirildi.

1854’de en önemli eseri olan “Düşünce Yasaları Üzerine Bir Araştırma” yayımlandı. 1855 yılında, adı keşfettiği dağlara verilen ünlü coğrafyacı Sir George Everest’in yeğeni Mary Everest ile evlendi. Bu evlilikten 5 kızı dünyaya geldi. Boole, yaşadığı sıkıntılara bakarak çocuklarının eğitimi ile ilgilendi ve onları okuttu. Çocukları sağlıktan edebiyata kadar farklı alanlarda meslek sahibi oldular.

Çalışmalarındaki dehası keşfedildikçe Boole’a çeşitli ödüller verildi. Dublin ve Oxford Üniversitelerinden onursal dereceler aldı. 1857’de Royal Society’a üye olarak seçildi.

1859’da Diferansiyel Denklemler üzerine etkili bir tez yayınladı. Takip eden yıllarda Sonlu Farkların Hesaplanması üzerine bir başka eser daha çıkardı. Bu çalışmalar, Boole’un daha önemli keşiflerinin ayrıntılarını içerir.

Boole, yapıtlarının yayınlanmasından sonra çok yaşayamadı. Gitmeye söz verdiği bir derse yetişmek için yağmurlu bir günde sırılsıklam olup yakalandığı bir zatürreden 8 Aralık 1864 günü 49 yaşında İrlanda’nın Cork ilinde Ballintemple’de hayata gözlerini yumdu.

Mantık üzerine çalışan ilk İngilizlerden olan Boole, mantığa yeni bir bakış açısı kazandırdı, basit bir cebir haline getirerek matematikle birleştirdi. Mantıksal sembollerle cebir sembollerinin benzerliğini ortaya koyarak matematiğe “Boole Cebiri”ni kazandırdı. Bu cebirde kümesinde tanımlı iki işlem vardır. “+” sembolü VEYA işlemini ifade ederken, “·” sembolü VE işlemini ifade etmektedir.

Alan Turing, mekanik olarak geliştirdiği önceki makinelerini Boolean mantığını kullanarak günümüz bilgisayarlarının temelleri atıldı. 1930’larda Claude Shannon elektronik devre tasarımında ilk defa bu mantığı kullandı. Sayısal devrelerin analiz ve tasarımı Boole cebrini esas alır. Bu sistemde yer alan “0” ve “1”, sırasıyla açık (ON) ve kapalı (OFF) devrelerle eş anlamlıdır. Sayısal bilgisayar devreleri uygulamasında, ikili değişkenler üzerinde tanımlanan sayısal operasyonları gösterir. Bu devreler daha sonra modern bilgisayarlara dönüştü ve Boole mantığından türetilen komut dizileri de programlama dillerinde kullandı.


Bu mantık, günümüzde olasılıklar kuramı, arama motorları ve elektronik devre tasarımındaki anahtarlı devrelerde halen kullanılmaktadır. Boole’a, bilim dünyasına yaptığı bu değerli katkılarından dolayı İngiltere’nin pek çok yerine ismi verilmiştir. Öyle ki; Ay’da “The Boole Crater” isimli bir krater dahi vardır. “2032 Ethel” isminde en küçük kızının adı (roman yazarı olan Ethel Lilian Boole) bir astreoide  verilmiştir.

Yukarıdaki yazı belirtilen kaynaklardan tarafımca derlenmiştir. Yine bu site kaynak gösterilerek kullanılabilir.

Kaynaklar

1. http://www.milliyet.com.tr/george-boole-doodle-yapildi–gundem-2141352/

2.https://www.matematiksel.org/hatirlanmasi-gereken-bir-dahi-george-boole/

3.https://georgeboole200.ucc.ie/boole/

4.https://www.britannica.com/biography/George-Boole

5.http://www.kerryr.net/pioneers/boole.htm

4.https://www.youtube.com/watch?v=LvHi-X_ETuQ

5.https://www.youtube.com/watch?v=gI-qXk7XojA

6.https://www.youtube.com/watch?v=2zRJ1ShMcgA

7.https://www.youtube.com/watch?v=aQosPmPAaF8

 

Salih BALTALI

Baba, eş, evlat, yazar, eğitimci, programcı, vatandaş.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir