Bilgisayar bilimleri her zaman önemli bir bilim dalı olagelmiştir. Bilgisayar bilimleri denildiğinde akla sadece programlama ve sayfalarca yazılmış kodlar gelmemelidir. Bunlar sadece işin dışarından görünen tarafı olup diğer taraftan mantıksal (algoritmik) düşüncenin nasıl kullanılacağını, karışık problemleri çözme yeteneği ve kritik düşünme becerisinin kazandırılmasını sağlar. Bu kabiliyetlerin erken yaşlarda öğrencilere kazandırılması gerekmektedir. Bugün pek çok ülkede yapılan programlama öğretiminin sağlanabilmesi için bir takım görselleştirme araçları (yazılım) üretilmiştir. Bu araçlar öğrenciye soyut programlama kavramlarını öğretmek, algoritmik düşünme becerisini kazandırma iddiasında olan araçlardır. Ancak programlama öğretiminde kullanılacak olan bu araçların tasarım ve kullanılabilirlik açısından hitap ettiği öğrenci kesimine ne kadar uygun olduğu üzerinde durulması gereken bir konudur. Bu araştırmada 4 farklı yazılım bu açıdan incelenmiştir. Yüksek lisansta ders aşamasından daha çok tezin deney kısmı bir hayli zor geçti diyebilirim. Zira onlarca BT öğretmeninden bu yazılımları incelemesi ve ölçeği buna göre doldurmasını istemek ve yapılması cidden beni çok zorladı.Zamanlarından fedakarlık yapıp araştırmaya katılan tüm meslektaşlarıma teşekkür ederim.

Programlama Öğretiminde Kullanılabilecek Yazılımlara İlişkin Öğretmen Görüşleri

Bu çalışmanın amacı ilköğretim seviyesinde programlama öğretiminde kullanılabilecek bazı yazılımların BT öğretmenlerinin görüşlerini alıp kullanılabilirlik ve tasarım açısından uygun olup olmadığını incelemektir. Çalışmada Scratch 1.4, Microsoft Small Basic 1.2, Microsoft Kodu Game Lab 1.4.64 ve Robomind 6.01 yazılımları incelenmiştir. Yazılımların incelemesine Bursa ilinde ortaokulda görev yapan 92 Bilişim Teknolojileri (BT) öğretmeni katılmıştır. Rastgele paylaştırılan bu yazılımların arayüz tasarımı ve kullanılabilirlik incelemesinde Jacob Nielsen’in (2015a) sezgisel (heuristic) rehberi esas alınmıştır. 2005 yılında yayınlanan bu rehber tekrar düzenlenerek elektronik bir form halinde öğretmenlere iletilmiştir. Araştırma nicel bir yapıya sahip olup tekil tarama modeline göre; 12 başlık altında yer alan sorulara katılımcılar Evet, Hayır ve Uygulaması Yok cevapları vermişlerdir. Elde edilen verilerin frekans, ortalama ve yüzdeleri hesaplanıp çalışma gurubunun araştırma konusuna göre fikri yönü araştırılmıştır.
Yapılan araştırma sonucunda programlama öğretiminde görsel araç kullanımının ilköğretim öğrencileri için pozitif etkiler bıraktığı ve bu araçların genel itibariyle ortaokul kademelerine uygun olduğu görülmüştür. Ancak Small Basic 1.2 yazılımının ortaokulda kullanılabileceği gibi içerdiği kod tabanlı yazım düzeniyle profesyonel dillere daha yakın durduğundan lise kademesinde de yararlanılabileceği ortaya çıkmıştır. Diğer taraftan, BT öğretmenlerine göre yazılım hazırlanırken %8,6 kullanılabilirlik, %4,3 tasarım, %86,9 her ikisine dikkat edilmesi gerektiği ortaya çıkmıştır. Görselleştirme yazılımlarının genel itibariyle kullanılabilir ve tasarımlarının da iyi olduğu, bunlar arasından Robomind 6.01 yazılımının en kullanılabilir ve tasarım bakımından en az soruna sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar sözcükler: görselleştirme yazılımı, kullanılabilirlik, programlama, programlama öğretimi, yazılım tasarımı

Ulusal Tez Merkezi Tez No: 445158